Insuline resistentie is een symptoom waarbij de insulinereceptoren minder gevoelig zijn geworden voor het hormoon insuline. Dit zorgt ervoor dat je geen of veel minder energie kunt maken uit koolhydraten en suikers. Je wordt moe en futloos, er ontstaan nutriënten te korten en een hormonale en metabole disbalans.
Insuline resistentie is een beschermingsmechanisme van het lichaam op cellulair niveau. De oorzaak vind je in het consumeren van veel koolhydraten, de gehele dag eten, ontstekingen, bewerkte voeding of chronische stress. Het is een veel voorkomend probleem met vele gezondheidsrisico’s.
Het is belangrijk om insuline resistentie om te keren om verdere ziekten te voorkomen. Wetenschappers spreken erover dat 90% van de bevolking koolhydraten niet goed kan verwerken en dat minimaal 25-30% van de mensen insuline resistent is. Dit is het voorstadia van diabetes.
Vroeger leefden we als jagers en verzamelaars en aten we voornamelijk vis, vlees, ei, noten, zaden, kruiden, groenten en fruit. Pas veel later zijn we meer koolhydraten gaan eten als brood, suikers en pasta. Hier is ons lichaam niet voor gemaakt en dat is te zien aan het ontstaan van vele ziekten die beginnen met insuline resistentie.
51.000 Nederlanders horen per jaar dat ze diabetes hebben. Dat is bijna 1000 mensen in de week. De voorspelling van het Diabetes Fonds is dat 1 op de 3 mensen in de toekomst diabetes krijgt.
Insuline reguleert de bloedsuikerspiegel en is het belangrijkste vet producerende hormoon. Het wordt door de eilandjes van Langerhans in de alvleesklier gemaakt en vrijgegeven wanneer er glucose aanwezig is in het bloed.
Koolhydraten breek je af tot glucose, dit komt in je bloedbaan terecht en hierdoor stijgt je bloedsuikerspiegel. De taak van insuline is om de glucose uit je bloedbaan op te nemen in je cellen, zodat jij het kunt omzetten in energie. Je lever, spieren en vetcellen hebben veel insuline receptoren en nemen glucose gemakkelijk op. Pas in je cellen aangekomen kan je glucose omzetten in energie. De bloedsuikerspiegel daalt weer en de alvleesklier stopt met het aanmaken van insuline. Gebeurd dit niet dan wordt glucose opgeslagen in je lichaam. Dit is echter enkel het verplaatsen van het probleem.
Zonder insuline zal het slot van de cel niet open gaan en kan de glucose de cel niet in. Je hebt geen energie en voelt je moe en futloos.
Insuline zorgt niet enkel voor de opname van glucose, maar het helpt ook om voedingsstoffen op te nemen in je cellen. Met insuline resistentie heb je niet enkel een te kort aan brandstof, maar er ontstaan ook te korten aan vitamines en mineralen.
Zolang er insuline aanwezig is in je lichaam kan je geen vetten verbranden. Je kunt op dat moment wel vetten opslaan. Krijg je namelijk meer glucose binnen dan je omzet in energie, door inactiviteit, veel stress of een overschot aan koolhydraten en suikers, dan zorgt insuline ervoor dat je deze glucose opslaat.
Wat gebeurd er met alle suikers die je binnenkrijgt maar niet gebruikt? De snoeppot terwijl je achter je computer zit of een maaltijd laat in de avond terwijl je op de bank hangt?
Je slaat eerst een voorraad op in je lever en spieren, maar als deze plaatsen vol zijn wordt overtollig glucose opgeslagen in vetweefsel. Dit gebeurd voornamelijk rond de buik en als cholesterol. Insuline is je belangrijkste vet producerende hormoon. Zolang je insuline aanmaakt kan je geen vetten verbranden, enkel opslaan. Insuline voorkomt dat vetten uit je cellen worden vrijgegeven die je als brandstof kunt gebruiken.
Glucose en insuline in je lichaam betekent dat je geen vetten kunt verbranden.
Toxines sla je ook op in je vetweefsel. Voordat je vetten kunt verbranden en toxines kan afvoeren moet je switchen naar de vetverbranding en dat kan enkel zonder de aanwezigheid van insuline. Tevens werkt insuline ontstekingsbevorderend als het overmatig aangemaakt wordt. Ontstekingen verminderen de insuline gevoeligheid en zorgen sneller voor insuline resistentie.
Bij insuline resistentie zijn de receptoren op lichaamscellen niet meer gevoelig voor het hormoon insuline. Dit zorgt voor een verminderde opname van glucose in je cellen. Insuline fungeert niet meer als de sleutel om het slot van de cel te openen.
Insuline resistentie is tegenwoordig een veel voorkomend probleem. Het is een beschermingsmechanisme van je lichaam en blokkeert als jij te veel suikers eet of het systeem op een andere manier overbelast. Je lichaam stopt het systeem op cellulair niveau. Jij krijgt het signaal dat er een disbalans is in je lichaam en je dit kunt aanpakken.
Volgens professor Tim Noaks en vele andere wetenschappers over de wereld is rond de 90% van de bevolking niet goed in staat om met koolhydraten om te gaan. We zijn niet gemaakt om zoveel koolhydraten te verwerken. Andere schatten dat 25-30% van de bevolking insuline resistent is en dat 70% van de mensen met overgewicht insuline resistent is.
Wanneer er glucose in de bloedbaan aanwezig is en niet meer volledig opgenomen wordt door insuline resistentie, dan blijft de alvleesklier insuline afgeven. Dit kan oplopen tot 7x zoveel als normaal tot het op den duur uitgeput raakt en het overgaat in diabetes type 2.
Doordat de alvleesklier insuline blijft afgeven ontstaan er hoge insuline waarden in het bloed. Dit stadium noem je hyperinsulinemie. Je kunt nog wel wat glucose opnemen, maar steeds minder en je bent moe, futloos en kunt cravings of een suikerverslaving ervaren. Dit is niet vreemd, want je lichaam komt nutriënten en brandstof te kort en blijft vragen om meer.
Wanneer de insuline waarden chronisch verhoogd blijven trigger je continue de insuline receptoren. Op een gegeven moment reageren ze niet meer op het hormoon insuline. Je kunt nu geen glucose meer opnemen in je cellen. Je bent insuline resistent. De glucose waarden in je bloed blijven nu verhoogd. Dit noem je hyperglycemie.
Je insuline huishouding is verstoord. Door het langdurige negeren van insuline resistentie verslechteren de B-cellen in je alvleesklier en kan je steeds lastiger insuline aanmaken. Dit is een risico factor voor diabetes type 2.
Insuline resistentie herkennen is niet altijd makkelijk, omdat je met de symptomen gewoon door kunt gaan. Ze zijn mild aanwezig, lijken erbij te horen en ze kunnen ook veel andere oorzaken hebben. Het is heel belangrijk om kleine symptomen van je lichaam wel serieus te nemen, want ze horen er niet bij. Het is je lichaam die tegen je verteld dat er een disbalans is.
Insuline resistentie wordt vaak te laat herkent, omdat veel mensen de symptomen lange tijd negeren of denken dat het erbij hoort.
Met insuline resistentie kom je vaak aan in gewicht, voornamelijk buikvet, heb je meer honger en vooral trek in zoetigheid. Insuline blokkeert het hormoon leptine. Leptine is je verzadigingshormoon en geeft je een signaal van verzadiging, maar dit seintje krijg je niet meer als je insuline resistent bent. Overeten en cravings zijn het gevolg.
Niet enkel mensen met overgewicht kampen met insuline resistentie. Je hebt twee soorten vet. Het ene vet is zichtbaar en het andere zit voornamelijk opgeslagen rond je organen. Een beetje vet rond je organen is belangrijk, maar een te veel, als in een vervette lever, is een groot risico voor ziekten en een teken dat je insuline resistent bent.
Een hoge bloedsuikerspiegel zorgt ervoor dat je nieren harder moeten werken om alle glucose uit het bloed te filteren en daarom moet je vaker plassen. Het gevolg hiervan is dat je veel vocht kwijt raakt en vaak sneller dorst hebt. Je kunt je lastiger concentreren, brain fog ervaren of stemmingswisselingen.
Door een verstoorde energiestofwisseling ervaar je energie dips, vermoeidheid en futloosheid. Insuline resistentie veroorzaakt ontstekingen en hierdoor is je immuunsysteem erg druk en vraagt veel energie. Dit heeft voorrang op andere organen als je hart, spieren en hersenen. Deze delen van je lichaam krijgen nu minder energie. Tevens kunnen het aantal mitochondriën in je lichaam afnemen. Dit zijn de energiefabriekjes van je lichaam. Als deze in hoeveelheid afnemen, dan kun je minder energie omzetten. Je wordt moe en futloos.
De kans op een hoge bloeddruk is hoger en er kunnen donkere plekken op je huid ontstaan. Veelal is je weerstand verminderd als je je in het voorstadia van diabetes bevindt, waardoor je vatbaarder bent voor infecties. Ook de genezing van wonden gaat langzamer. Je kunt spierpijnen en gewichtspijnen ervaren door de vele afvalstoffen, het te kort aan energie en een vertraagde genezing.
Metabool gaat je lichaam uit balans, maar ook hormonaal. Bij vrouwen kan je dit herkennen aan een onregelmatige cyclus, PCOS, PMS of hormonale migraine.
Met insuline resistentie draai je snel in een cirkel rond. Het eten van veel koolhydraten en suikers leidt tot insuline resistentie, maar insuline resistentie is ook een oorzaak van overeten en cravings.
Je hebt twee energiesystemen en insuline resistentie ontstaat door een constante activatie van de suikerverbranding waarbij insuline vrijkomt. Het westerse voedingspatroon is rijk aan koolhydraten en we hebben een levensstijl gecreëerd waarbij we de gehele dag beetjes eten.
Stress, overtraining, slecht slapen, nutriënten te korten, ongezonde darmen, een overmatig gebruik van eiwitten en veel bewerkte voeding zorgen ook voor een activatie van de suikerverbranding en het vrijkomen van insuline. Dit alles voorkomt dat je de vetverbranding activeert. Eenmaal insulineresistent, dan heb je niks meer aan de suikerverbranding, want je kunt geen energie meer maken uit glucose. De meeste koolhydraten die binnenkomen sla je direct op als vetten. Als je dit om wil keren mag je gebruik leren maken van het energiesysteem wat vetten gebruikt als brandstof.
Als je voornamelijk in de suikerverbranding leeft, dan moet je je lichaam vaker voorzien van externe brandstof, dan wanneer je in de vetverbranding leeft. Je energie gaat met ups en downs, je bloedsuikerspiegel stijgt en daalt en je vult steeds aan met energie in de vorm van voeding of drinken. Hierbij activeer je iedere keer de alvleesklier om insuline aan te maken. Doe je dit te vaak, dan kan er insuline resistentie ontstaan.
Je hebt gemiddeld 1700 tot 2000 kcal suikers op voorraad die je kunt omzetten in energie. Voor de suikerverbranding moet je constant energie aanleveren in de vorm van voeding, suikers en koolhydraten om energie van te kunnen maken.
Aan de constante activatie van de suikerverbranding zitten nadelen.
Het mooiste is als je metabool flexibel bent en beide energiesystemen om en om kunt gebruiken. Helaas is het energiesysteem van vetverbranding veelal naar de achtergrond verschoven en leven veel mensen in een constante suikerverbranding.
Dit is zonde, want de vetverbranding is vele malen schoner en zuiniger dan de suikerverbranding. Het brengt weinig tot geen vrije radicalen met zich mee en zorgt ervoor dat je vetten verbrandt en niet opslaat. Dit gaat over zowel het zichtbare vet als overtollig vet rond je organen.
Gemiddeld heeft een persoon 50.000 tot 70.000 kcal aan vet opgeslagen. Dit is ontzettend veel energie wat je intern kunt omzetten in energie. Dit vul je aan met maaltijden, maar je hoeft veel minder frequent te eten. Je energie is stabiel en je ervaart veel meer rust.
Op basis van deze informatie alleen al is het veel logischer om vetten als brandstof te gebruiken. Vroeger was het heel normaal om dagelijks de vetverbranding te activeren, maar veelal zijn we dit verloren door alles wat de huidige maatschappij ons te bieden heeft. Als je insulineresistentie wil omkeren, dan wil je de vetverbranding activeren.
De vetverbranding kan je enkel activeren als je lichaam vrij is van opgeslagen suikers en insuline. Overtollige binnengekomen glucose sla je op in je lever, spieren en vetcellen. Voordat je dit kunt gebruiken moet je lichaam de behoefte voelen om intern opzoek te gaan naar brandstof. Dit gebeurd op het moment dat er geen externe voeding binnenkomt en je meer van je lichaam vraagt dan er op dat moment in je bloedbaan aan glucose aanwezig is.
Als je gaat bewegen, dan heb je geen insuline nodig om de opgeslagen glucose te verbruiken. Dit is een groot voordeel bij insuline resistentie.
Je kunt gaan vasten, ketogeen eten of nuchter gaan bewegen. Op dat moment maakt de alvleesklier geen insuline aan, maar glucagon. Dit heeft een tegenovergestelde werking als insuline. Het zorgt voor het stijgen van de bloedsuikerspiegel door opgeslagen glucose vrij te geven. Dit kan jij nu gebruiken als energie. Heb je de voorraden in je lever en spieren aangesproken, dan is het tijd om te switchen naar de vetverbranding.
Het bijproduct van de vetverbranding zijn ketonen en die zorgen ervoor dat je in ketose bent. Zodra je ketonen aanmaakt heb je geen insuline meer nodig om energie om te zetten, zolang je in de vetverbranding blijft.
Bij de dokter zijn er meerdere testen beschikbaar die insuline resistentie kunnen vaststellen. Bij de orale glucose intolerantie test krijg je een shot glucose toegediend en kijken ze hoe je lichaam hierop reageert. Een nuchtere meting van de bloedsuiker kunnen ze doen door de HOMA-Ir waarde te berekenen. HbA1C is een test waarmee ze de suikerschade aan rode bloedcellen kunnen meten. Bij insuline resistentie, pre diabetes en diabetes is deze waarde vaak verhoogd. Verhoogde tryglyceriden is ook een teken van insuline resistentie.
Zelf kan je met een glucose en ketonen meter meten of je ketonen aanmaakt en in ketose bent en je kunt je glucosewaarden meten. Hieruit kun je aflezen of er een kans is op insuline resistentie. De eerste meting doe je direct na het opstaan. Als je glucose tussen de 3.9 en 6 nmol/l zit is het goed. Als hij verhoogd is, dan is dit een teken van insuline resistentie of het voorstadia van diabetes. Boven de 7,0 dan kan je spreken over diabetes. Je kunt tegelijkertijd ook je bloedketonen meten. Dit is betrouwbaarder dan wanneer je dit in urine meet. Als je ketonen boven de .5 zijn, dan ben je in ketose.
De tweede meting doe je net voor je eerste maaltijd. Nu is het belangrijk dat de glucose meting lager is dan de eerste. Als die gelijk of hoger is, dan kan het zijn dat je lichaam extra suikers vrijgeeft. Als je lichaam op dit moment wel ketonen aanmaakt, dan weet je dat de lever wel zijn werk kan doen, maar dat je veel opgeslagen suikers in je lichaam hebt. Het is belangrijk om dit op te schonen. Blijft je bloedglucose en de ketonenwaarde gelijk, dan kan het een teken zijn van veel opgeslagen toxines en is detoxen verstandig.
Naast deze twee metingen kan je ook meten wat de invloed van bepaalde maaltijden is en hoe je lichaam de binnengekomen maaltijd verwerkt. Is je lichaam instaat om glucose op te nemen of blijft er veel in je bloedstroom achter. Dit is een teken van insuline resistentie of diabetes.
Als je kennis hebt van de invloed van maaltijden op het glucose level in je bloed, dan leer je je lichaam kennen en kun je een eventuele disbalans oplossen. Als je je bloedglucose 30 min na je maaltijd meet mag hij niet hoger zijn dan 7.8 nmol/l. Twee uur na de maaltijd meet je nog een keer. Daarbij is het belangrijk dat je weer terug bent bij je uitgangswaarde van de ochtend of niet hoger dan 4,0-5,0 nmol/l. Is dit het geval dan is je insuline gevoeligheid goed en anders is het een teken van insuline resistentie, prediabetes of diabetes. Het is dan belangrijk om te werken aan je insuline gevoeligheid.
Bij de één stijgt de bloedsuikerspiegel al van een kopje koffie en bij de ander kan hij stabiel blijven met een banaan. De mate van insuline resistentie en de gezondheid van je darmen zijn hierop van grote invloed.
Insuline resistentie is het beginstadia voor ziekten als hart- en vaatziekten, diabetes, obesitas, het metabool syndroom, PCOS of een vervette lever. Het is belangrijk om snel in te grijpen als je je herkent in de eerder genoemde symptomen. De impact op je gezondheid is groot als je dit negeert.
Diabetes wordt ook wel diabetes mellitus of suikerziekte genoemd. De twee bekendste vormen van diabetes zijn type 1 en type 2. Insuline resistentie is het voorstadia van diabetes type 2.
Diabetes type 1 is een auto-immuunziekte waarbij het immuunsysteem cellen in de alvleesklier aanvalt en vernietigd. Hierdoor maakt de alvleesklier geen of onvoldoende insuline aan.
Diabetes type 2 is de meest voorkomende vorm en werd vroeger ouderdomsdiabetes genoemd. Tegenwoordig heet het type 2, omdat veel jonge mensen al te maken krijgen met deze aandoening. Je bent resistent voor insuline en/of er is een verminderde aanmaak van insuline. De bloedglucose waarden zijn constant verhoogd, wat kan zorgen voor schade aan zenuwen en bloedvaten. Vervolgens is er het risico op hart- en vaatziekten, nierproblemen, blindheid of een diabetes voet.
In totaal hebben 1,2 miljoen Nederlanders diabetes. Dit is 1 op de 14.
Naast het aantal mensen met een diagnose, zijn er ook nog een aantal mensen met diabetes zonder het te weten.
1,2 miljoen mensen in Nederland hebben de diagnose diabetes. 9 van de 10 mensen heeft diabetes type 2 en het zijn iets meer mannen dan vrouwen. Naar schatting hebben 1,4 miljoen mensen (volwassene tussen de 40-75 jaar) pre diabetes en het risico om diabetes type 2 te ontwikkelen.
51.000 Nederlanders horen per jaar dat ze diabetes hebben. Dat is bijna 1000 mensen in de week. De voorspelling van het Diabetes Fonds is dat 1 op de 3 mensen in de toekomst diabetes krijgt.
Het Diabetes Fonds meldt dat diabetes, naast astma, de meest voorkomende chronische ziekte bij kinderen is. Dit is voornamelijk type 1 en er komen steeds meer kinderen bij met diabetes type 2. Dit is niet vreemd in een maatschappij van overvloed en gemak met bewerkte voeding, veel stress, elektrische fietsen, overal en altijd eten voor handen wat je eigenlijk geen voedsel meer mag noemen en een steeds minder actief wordend leven.
Diabetes kan ernstige gevolgen hebben en vergoot het risico op andere ziekten. Wanneer je de aandoening niet behandeld kunnen zich hart- en vaatziekten, tintelingen of gevoelloosheid in armen en benen, obesitas, nierproblemen of oogaandoeningen openbaren. Constante hoge glucose waarden zijn een enorme belasting voor het lichaam en kunnen schade brengen aan zenuwen en bloedvaten. Zorg dat je luistert naar je lichaam en neem symptomen serieus. Levensstijl heeft veel invloed, dus je kunt er iets aan doen.
Het metabool syndroom is geen ziekte op zich, maar een aantal risico factoren die veelal samen voorkomen. Overgewicht of obesitas, een hoge bloeddruk en een storing in het vet- en suikermetabolisme. Mensen met het metabool syndroom hebben ook insuline resistentie en mensen met insuline resistentie hebben een groter risico om de overige symptomen van het metabool syndroom te ontwikkelen. Door de combinatie van deze risico factoren wordt het risico op hart- en vaatziekten, diabetes en een vervette lever nog groter.
Het aantal mensen met het metabool syndroom stijgt ernstig de laatste jaren. In Europa heeft naar schatting 12-26% van de volwassene het metabool syndroom.
Je lijdt aan het metabool syndroom als minstens drie van de onderstaande kenmerken van toepassing zijn. Gelukkig heeft dit alles te maken met levensstijl en kan je je lichaam weer gezonder maken door je levensstijl aan te passen.
Insuline resistentie zorgt voor een verhoogde aanvoer van vrije vetzuren. Dit leidt tot vetophoping in de lever en zo kan er een vervette lever ontstaan. Eerder ontstond een vervette lever enkel door een overmatig gebruik van alcohol, maar tegenwoordig kampen jonge kinderen al met een vervette lever.
Met een vervette lever kan je steeds minder goed ontgiften doordat levercellen worden vervangen door vetten. Je slaat meer toxines op met alle gevolgen van dien.
Heel veel kinderen worden groot gebracht met voeding wat je geen voeding meer mag noemen. Producten staan steeds verder van de natuur af, worden in de fabriek gemaakt met veel chemische toevoegingen, ultra bewerkte eiwitten, vetten en geraffineerde koolhydraten. Deze producten bevatten geen voedingswaarde meer en vragen des te meer van het lichaam.
Pakjes drinken, bewerkte voeding, snoep, koek, wit brood, tussendoortjes, zoet brood beleg, bewerkte vleeswaren en gepaneerde burgers.
Dit zorgt voor ontstekingen, insuline resistentie, een vervette lever en ziektes als reuma, diabetes, allergieën, auto-immuunziekten, kanker, migraine, chronische vermoeidheid en spijsverteringsklachten. Al op jonge leeftijd zie je deze ziektes ontstaan.
Schommelingen in de bloedsuikerspiegel en hoge insuline waarden hebben invloed op stemmingswisselingen, vermoeidheid, cravings en andere ongemakken gerelateerd aan PMS.
Een te veel of te weinig insuline heeft invloed op je gehele hormoonhuishouding, dus ook op de balans tussen progesteron en oestrogeen. Deze disbalans kan leiden tot onregelmatige menstruaties, cysten, gewichtstoename, hormonale migraine en vruchtbaarheidsproblemen. Insuline is een belangrijke schakel voor een gezonde hormoon balans.
90% van de mensen met PCOS hebben ook insuline resistentie. Bij insuline resistentie wordt er meer testosteron aangemaakt in je lichaam dan normaal. Insuline zorgt normaal gesproken voor de afname van SHBG (seks hormoon bindend gluboline), waardoor er minder testosteron wordt uitgescheiden.
SHBG bindt zich aan testosteron of andere geslachtshormonen. Deze kunnen zich vervolgens niet aanhechten aan een receptor om uitgescheiden te worden. Heb je minder SHBG, dan wordt er minder uitgescheiden en ontstaat er sneller een overschot.
Insuline zorgt voor hoge testosteron waarden en dit kan voor PCOS zorgen. Het is belangrijk om je insuline gevoeligheid weer te vergroten en insuline resistentie om te keren, zodat je testosteron waarden afnemen.
Oestrogeen heeft ook een sterke relatie met insuline. Als je hormonen in balans zijn en je voldoende van het goede oestrogeen aanmaakt, dan blijft je insuline mooi laag. Op het moment dat oestrogeen gaat dalen, dan gaat insuline juist stijgen. Dit gebeurd tijdens de overgang en postmenopauze. Deze periodes ben je gevoeliger voor insuline resistentie en is het nog belangrijker om op je koolhydraat inname en stress te letten.
Vervolgens zorgt insuline resistentie voor een overschot aan het ‘slechte’ oestrogeen en ontstaat er een oestrogeen dominantie. Dit is niet het oestrogeen wat insuline mooi laag houdt, blessures voorkomt, onze huid jong en soepel houdt en zorgt voor een stabiele gemoedstoestand. Oestrogeen dominantie zorgt voor ontstekingen, een disbalans met progesteron, vetopslag, insuline resistentie en PMS klachten.
De oorzaak van insuline resistentie is een overmatige aanmaak van het hormoon insuline door de alvleesklier. Er zijn vele triggers die ervoor zorgen dat we insuline aanmaken. Een beetje insuline hebben we nodig, maar een overdaad zorgt voor insuline resistentie. Op den duur reageren de insuline receptoren niet meer op het hormoon insuline en fungeren ze niet meer als sleutel om glucose de cel binnen te laten.
De grootste oorzaak van insuline resistentie is een overmatige aanmaak van insuline.
Oorzaken en gevolgen kunnen nog wel is verwarrend door elkaar heen lopen. Cravings kunnen een oorzaak zijn van insuline resistentie, maar insuline resistentie zorgt ook voor cravings en overeten. Chronische stress zorgt voor het vrijgeven van glucose en dus de aanmaak van insuline, maar insuline resistentie zorgt ook voor onrust, stemmingswisselingen en dus voor meer stress. Levensstijl heeft invloed op alle factoren.
Koolhydraatrijke voeding zorgt voor het stijgen van de bloedsuikerspiegel en de aanmaak van insuline. De overdaad aan koolhydraten, suikers en bewerkte voeding met geraffineerde koolhydraten die in onze maatschappij aanwezig zijn zorgt voor insuline resistentie. Je kunt de glycemische index raadplegen om de invloed van voedingsmiddelen op je bloedsuikerspiegel te checken. Naast koolhydraten zorgen magere eiwitten ook voor een insuline piek en dit kan je aflezen op de insuline index.
Iedere maaltijd zorgt voor de aanmaak van insuline. Dit betekent dat als je de gehele dag eet, je constant insuline aanmaakt. Je kunt met een koolhydraatarm voedingspatroon ook insuline resistent worden als je geduerende de dag vele eetmomenten hebt. Dit is een reden dat intermitterend vasten zo waardevol is.
Chronische stress zorgt zowel voor de aanmaak van glucose en dus de activatie van insuline als voor het beschadigen van de darmwand. Dit zorgt voor een lekkende darm, ontstekingen en de activatie van het immuunsysteem. Je lichaam blijft meer glucose aanmaken om het immuunsysteem van energie te voorzien en ook dit triggert insuline.
Een inactief leven zorgt sneller voor insulineresistentie. Het resultaat van een onderzoek toonde aan dat wanneer deelnemers vijf dagen weinig bewogen ze verhoogde nuchtere insuline- en glucosewaarden hadden. De insuline gevoeligheid is afhankelijk van voldoende nutriënten, dus met nutriënten te korten als magnesium, vitamine D en omega 3 is er een grotere kans op insuline resistentie. Tevens zorgt dit voor cravings, omdat je lichaam blijft vragen om voedingsstoffen. Onvoldoende slaap of een slechte kwaliteit slaap verstoord de balans met cortisol, waardoor je lichaam minder gevoelig is voor insuline. Je verkeerd in de suikerverbranding, hebt meer honger, kunt minder goed ontgiften en geen vetten verbranden.
Als gevolg van de vele aanmaak van insuline ontstaat er een metabole- en hormonale disbalans, laaggradige ontstekingen, een disbalans in de darmen en een over actief immuunsysteem. Dit verhoogd de insuline aanmaak en maakt je steeds minder gevoelig voor insuline.
Als je weet wat insuline triggert en insuline resistentie veroorzaak, dan weet je wat je kunt doen om de insuline gevoeligheid weer te vergroten.
Je kunt insuline resistentie omkeren en de gevolgen als diabetes type 2 voorkomen. Levensstijl is alles bepalend voor het ontstaan van insuline resistentie en het is ook de manier om het weer om te keren. Je kunt je cellen weer gevoelig maken voor insuline en je metabole flexibiliteit vergroten. Het meest makkelijke is om signalen van insulineresistentie in de beginfase op te pikken en je levensstijl te veranderen.
Met voeding kan je je bloedsuikerspiegel stabiliseren en je lichaam voorzien van de juiste vetten en bouwstoffen. Geraffineerde koolhydraten en suikers zorgen voor het pieken en dalen van je bloedsuikerspiegel en zorgen voor ups en downs in energie. Ze triggeren een constante aanmaak van insuline, een suikerverslaving, cravings en overeten. Niet alleen koolhydraten, maar ook producten met veel eiwitten ten opzichte van vetten zorgen voor een insuline piek.
Tevens is het voeding voor je slechte darmbacteriën, waardoor die sneller de overhand kunnen nemen. Je darmflora gaat uit balans en er ontstaat een groter risico op een lekkende darm, ontstekingen en een actief immuunsysteem.
Naast dat de ingrediënten van een maaltijd insuline in meerdere of mindere mate laat pieken is dit ook afhankelijk van de aanwezigheid van insulineresistentie en de gezondheid van je darmen.
Je kunt zelfs een piek hebben door het drinken van een kopje koffie. Als je insuline resistentie omkeert, dan zal dit verdwijnen.
Bewerkte voeding, lightproducten en producten met vele e-nummers zijn verstandig om te vermijden. Ze werken hormoon verstorend, eetlust verhogend en ze voorkomen dat je een signaal van verzadiging krijgt.
Je hebt ook stoffen die juist goed zijn om toe te voegen. Ceylon- kaneel verbeterd de insulinegevoeligheid en stimuleert de glucose opname in lichaamsweefsel. Ook vezels zijn ontzettend belangrijk, net als stoffen als omega 3 en vitamine D3.
Kies voor een voedingspatroon met een hoge voedingswaarde die zorgt voor het stabiliseren van je bloedsuikerspiegel en vermijdt stoffen die niet natuurlijk zijn.
Het is niet vanzelfsprekend dat je met enkel een koolhydraatarm dieet insuline resistentie kunt omkeren of voorkomen. Je kunt nog steeds de gehele dag de suikerverbranding activeren, overtollige glucose en insuline opslaan en voorkomen dat je vetten verbrandt. Ieder eetmoment zorgt voor de aanmaak van insuline, alleen dat wat je eet bepaald hoeveel er aangemaakt wordt. Als je de gehele dag kleine beetjes koolhydraatarm eet blijf je in de suikerverbranding en kunnen cravings, een suikerverslaving of overeten blijven bestaan. Ook afvallen is lastig door de constante aanwezigheid van insuline.
Om insuline resistentie om te keren is het belangrijk om het insuline systeem rust te geven, zodat het zich weer kan herstellen. Wanneer je koolhydraatarm combineert met intermitterend vasten kan dit wel. De maaltijdfrequentie en de kwaliteit van je voeding maken hier het verschil.
Veelal gaan mensen die koolhydraatarm eten calorieën tellen en kiezen ze voor lightproducten. Dit zijn producten waar vetten, koolhydraten of suikers vervangen zijn door zoetstoffen, smaakstoffen en andere chemische toevoegingen. De voedingswaarde verdwijnt en je houdt je lichaam voor de gek. Cravings, suikerverslaving, overeten en een constante aanmaak van insuline blijven aanwezig en de kans op insuline resistentie blijft bestaan.
Natuurlijk is het belangrijk om op calorieën te letten als je drastisch wilt afvallen, maar belangrijk om te weten is dat de ene calorie de andere niet is.
Vetten bevatten meer calorieën, maar juist met vetten en het activeren van de vetverbranding ga je vetten verbranden. Belangrijk is dat je je lichaam leert switchen tussen beide energiesystemen en niet voortdurend in de suikerverbranding verkeerd.
Het ketogeen dieet is een tegenpool op het westerse voedingspatroon wat rijk is aan snelle koolhydraten die we de gehele dag tot ons nemen. Niet omdat we echt honger hebben, maar omdat het voorhanden is, we ons vervelen, mentale honger ervaren of als gewoonte.
Tijdens het ketogeen dieet blijf je voortdurend in de vetverbranding en maak je ketonen aan. Je bent constant in ketose. De focus ligt op een hoge inname van vetten, een gemiddelde inname van eiwitten en een zeer lage inname van koolhydraten. Hierdoor maak je de metabole switch van de suiker- naar de vetverbranding en maak je ketonen aan. Ketonen zorgen voor energie, het verdwijnen van honger en mentale helderheid.
Met het ketogeen dieet heb je een hele andere relatie met voeding, dan bij een Westers voedingspatroon of zelfs een koolhydraatarm voedingspatroon. Cravings verdwijnen en gezonde keuzes maken gaat als vanzelf.
Buikvet zorgt voor een overmatige productie van ontstekingsfactoren. Het ketogeen dieet kan je helpen om buikvet te verminderen, insuline resistentie op te lossen en een gewichtsdrempel te doorbreken.
Ketonen zijn het bijproduct van de vetverbranding. Het zijn moleculen gevormd uit vetten die vrijkomen uit buikvet, lichaamsvet en vet rond organen. Je verandert vet dus in ketonen, die weer omgezet worden in acetyl-CoA, wanneer ze op cellulair niveau worden omgezet in energie. Je bent dan in ketose.
Als je ketonen aanmaakt heb je geen insuline meer nodig voor het omzetten van energie. Je hebt een constante aanvoer van energie en je bloedsuiker blijft stabiel.
Ketonen verminderen ontstekingen, zorgen voor herstel van beschadigd DNA en zijn een veel schonere brandstof voor je mitochondriën. Deze krijgen weer de kans om te herstellen na opgedane schade door bijvoorbeeld insuline resistentie. Ketonen zorgen voor het verhogen van het aantal groeihormonen in je lichaam en zo verbeteren ze herstel en wondgenezing. Ketonen werken genezend en helend.
Als je gebruik maakt van vetten en ketonen om energie van te maken heb je geen insuline nodig. De insuline spiegel in je lichaam is heel laag en zo kan je de insuline gevoeligheid vergroten en insuline resistentie omkeren. Door de constante aanvoer van energie in de vorm van vetten verdwijnt de honger en is het toepassen van intermitterend vasten vele malen makkelijker. Op deze wijze werk je aan een gezond lichaam en een gezond gewicht.
Hier kan je alles lezen over de voordelen van ketonen.
MSG, E621, is een vrij glutamaat dat een signaal geeft aan je smaakpapillen. Het geeft je een fantastische smaakbeleving, maar deze stof kent vele bijwerkingen. De EFSA heeft een grens gesteld, maar ook zei zeggen dat mensen dit veel te veel binnen krijgen en geven aan dat het een toxische stof is. Toch zit het verwerkt in heel veel voedingsmiddelen.
Het zorgt onder andere voor het aantasten van neuronen in de hersenen, een hoge bloeddruk en een toename van het hormoon insuline. Het kan insuline met 300% doen stijgen. Het verstoord je nachtrust, waardoor je minder goed hersteld, slecht ontgift, de suikerverbranding geactiveerd blijft en de vetverbranding uitblijft. Doordat het de hormonen ghreline en leptine uit balans brengt heb je vaker honger en geeft je lichaam geen signaal meer van verzadiging.
Onschuldig een kopje cup a soup? Nog even de laatste uurtjes tot het avondeten overbruggen. Als je insuline resistentie wil omkeren kan je beter kiezen voor een goede bone broth of intermitterend vasten. Na een kopje cup a soup of andere snack met een lange ingrediënten lijst is je insuline flink gestegen. Dit is niet helpend.
Creëer je eigen smaakexplosie met Keltisch zout, edelgistvlokken, knoflook, ui, kruiden en zeewieren. Dat is helpend.
Ons lichaam is gemaakt om periodes te vasten en niet bestand tegen de vele maaltijden die we tegenwoordig tot ons nemen. Vroeger moesten we voedsel verzamelen en jagen en gingen we dagelijks in en uit een staat van vasten. We bewogen voldoende en waren de gehele dag buiten. We zijn ervoor gemaakt om te overleven in periodes van ‘schaarste’.
Wanneer we niet geregeld vasten is het risico op ziekten vele malen groter. Obesitas, diabetes, ontstekingsziekten, auto-immuunziekten, reuma zijn niet meer weg te denken uit onze huidige maatschappij van overvloed.
Je kunt je systemen resetten en helen met alle processen die je opstart als je gaat vasten. Met vasten stabiliseer je je bloedsuikerspiegel en voorkom je de opslag van glucose en insuline. Je lever vindt vasten perfect, want dit geeft hem de kans om opgeslagen glucose los te laten. Dit proces zal nog sneller verlopen op het moment dat je nuchter gaat bewegen. Je hebt geen insuline nodig om de glucose om te zetten in energie.
Ook opgeslagen insuline wordt opgeschoond en afhankelijk van je metabole flexibiliteit, mate van insuline resistentie en darmgezondheid schakel je vanaf 15-16 uur vasten over op de vetverbranding en de aanmaak van ketonen volgt. Ketonen werken veel schoner en efficiënter en je lichaam krijgt de ruimte om te herstellen. De honger verdwijnt en je ervaart een constante vorm van energie.
Glucose en insuline dalen vanaf 13-15 uur vasten en je lichaam werkt aan het herstel van insuline resistentie.
Je begint groeihormonen aan te maken die zorgen voor het behoud van spierweefsel en stimuleren de vetverbranding. Ze werken ontstekingsremmend en bevorderen wondherstel.
Blijf je langer vasten, dan blijft je lichaam opschonen, toxines afvoeren en mitochondriën en neuronen herstellen. Je darmgezondheid is mede bepalend voor de stijging van je bloedsuikerspiegel en met 24 uur vasten kan jij je darmflora optimaliseren en je darmwand helen.
Intermitterend vasten helpt insuline resistentie omkeren door je cellen weer gevoeliger te maken voor insuline, je lichaam op te schonen en herstelwerkzaamheden uit te voeren.
Wanneer je in de suikerverbranding leeft heb je 1700 tot 2000 kcal brandstof op voorraad. Het is van belang dat je je voorraden constant aanvult met externe voeding voor voldoende energie. Dit zorgt voor ups en downs in energie, veel vrije radicalen, ontstekingen en eerdere slijtage van je lichaam. Je hebt het gevoel dat je tussendoortjes nodig hebt en moet ontbijten.
Gemiddeld heeft een mens 50.000 tot 70.000 kcal aan vetten op voorraad die je kunt omzetten in energie. Je hebt niet constant externe aanvoer van brandstof nodig. Dit is veel schoner, efficiënter en vertraagd de veroudering. Je kunt makkelijk een maaltijd overslaan en niet eten begint wel lekker te voelen. Als je de vetverbranding activeert is vasten vele malen makkelijker.
Naast intermitterend vasten kan je er ook voor kiezen om een langere periode te vasten. Vasten is niet zomaar niet eten. Juist in de afwezigheid van voedsel worden je cellen sterker, want ze zoeken dan niet naar voedsel buiten de cel, maar binnenin de cel.
Dit proces heeft autofagie. Je gaat oude cel resten en eiwitten hergebruiken als onderdelen voor nieuwe en gezonde cellen. Op deze manier blijven je cellen schoon en jong. Ook je immuunsysteem heeft hier baat bij, want ziekteverwekkers en lichaamsvreemde stoffen die de cel zijn binnengekomen worden onschadelijk gemaakt. Met 72 uur vasten is autofagie volledig geactiveerd.
Groeihormonen worden al aangemaakt met 17 uur vasten, maar met 48 uur vasten zijn ze vervijfvoudigd ten opzichte van voor het vasten. Ze zorgen voor het behouden van spiermassa en verminderen de aanmaak van vetweefsel. Ze ondersteunen het remmen van ontstekingen, waardoor je lichaam tijd heeft om te helen. Ook worden je dopamine receptoren weer gevoeliger, waardoor je meer tevredenheid gaat ervaren en je kunt afrekenen met een suikerverslaving, emotie-eten, cravings of andere verslavingen.
Met 72 uur vasten ga je stamcellen regenereren en je immuunsysteem resetten. Tijdens de gehele 72 uur is je lichaam ook bezig met het opruimen van overtollig glucose, insuline en toxines opgeslagen in vetweefsel. Je verbeterd je insuline gevoeligheid en kunt het inzetten om insuline resistentie om te keren.
Als afvallen een doel is, dan is het belangrijk om te werken aan een gezond lichaam en insuline resistentie op te lossen. Het negeren van insuline resistentie voorkomt dat je gaat afvallen. Je lichaam wil eerst gezond worden en vervolgens volgt hierop het afvallen als dit nodig is.
Overgewicht is niet de oorzaak van insuline resistentie, maar eerder een gevolg, maar vervolgens heeft het wel invloed op de mate en het instant houden van insuline resistentie. Eerst is er een disbalans aanwezig in je lichaam waardoor je lichaam meer vetten gaat opslaan. Door het kiezen van de juiste voeding en dit te combineren met intermitterend vasten kan je gewicht verliezen.
Gewicht verliezen is een heel onnatuurlijk proces van ons lichaam. Je lichaam wil altijd terug naar een bepaald set-point. Als je wil afvallen, dan is het belangrijk om dit set-point te verlagen. Te veel insuline en insuline resistentie verhogen juist je set-point. Insuline verteld namelijk of je vetten mag verbranden of vetten mag opslaan. Het is belangrijk om te switchen naar de vetverbranding zonder de aanwezigheid van insuline.
Werk aan een gezond lichaam, los insuline resistentie op, zorg voor gezonde darmen, een sterk immuunsysteem en voldoende nutriënten, afvallen volgt hierop en ondersteund het gezonder worden van je lichaam.
Door meer te gaan bewegen verlaag je de bloedsuikerspiegel en verbeter je de insuline gevoeligheid. Je spieren en lever laten opgeslagen glucose los wat je vervolgens kunt omzetten in energie als je gaat bewegen. Wanneer deze voorraden leeg zijn is het mogelijk om te switchen naar de vetverbranding. Je behoudt een lage bloedsuikerspiegel en kunt werken aan spieropbouw en het verbranden van vetten. Je bloedcirculatie verbeterd en je verbranding in rust wordt hoger waardoor je meer energie gebruikt en minder glucose hoeft op te slaan.
Als je intermitterend vasten combineert met nuchter bewegen kan je zonder tussenkomst van insuline je glucose voorraden aanspreken en de switch maken naar de vetverbranding.
Cortisol is je stress hormoon en dit hormoon staat bovenaan in de hiërarchie van hormonen. Zodra er chronisch cortisol aangemaakt wordt, dan hebben al je andere hormonen hier last van. Overleven gaat voor op alle andere processen. Bij stress kom je in een vecht of vlucht modus en geeft je lichaam glucose vrij, zodat je in actie kunt komen. Vervolgens is er insuline nodig om de glucose om te zetten in energie. Bij langdurige stress heb je een constante verhoging van je bloedsuikerspiegel. Je insuline gevoeligheid verminderd, er ontstaat insuline resistentie en het risico op diabetes.
Tegenwoordig is het niet meer één leeuw waar tegen we vechten en waarna het gevaar weer verdwijnt. Er zijn continue prikkels van berichten, socials, verwachtingen, gedachten en to do lijstjes die stress veroorzaken.
Weinig slapen of een slechte kwaliteit slaap hebben direct invloed op je insuline gevoeligheid. Onvoldoende nachtrust zorgt voor verhoogde cortisol waarden en het vrijkomen van glucose in je lichaam. Dit zorgt voor het stijgen van je bloedsuikerspiegel en de daaropvolgende aanmaak van insuline. Tevens is je herstel minder, kun je minder ontgiften en zal de vetverbranding uitblijven. Allemaal factoren die van invloed zijn op je insuline gevoeligheid.
Het kan zijn dat als je dagelijks een uurtje eerder naar bed gaat, niet meer eet laat in de avond en je zorgt voor een goede slaapomgeving dat bepaalde doelen als afvallen of het oplossen van gezondheidsklachten wel lukken.
Het is belangrijk om je voor te bereiden op een goede nacht slaap. Het hormoon melatonine wil graag stijgen aan het einde van de dag, maar dit kan alleen als cortisol daalt. Verminder blauw licht in de avond, vermijd socials, nieuws berichten of actiefilms, drink geen koffie laat op de dag en kies voor ontspannen activiteiten in de avond. Als je melatonine in de nacht hoog is geweest, dan zijn je insuline waarden op de dag lager. Heb je slecht geslapen en zijn je melatonine waarden niet gestegen, dan heb je overdag hogere insuline waardes.
Van slecht slapen kun je insuline resistentie krijgen en overgewicht.
Ongezonde voeding als geraffineerde koolhydraten en suikers zijn voeding voor je slechte darmbacteriën. Deze krijgen de overhand, waardoor je darmflora uit balans gaat en er een lekkende darm ontstaat. Zowel de vele koolhydraten en suikers, de disbalans in je darmen en de ontstekingen die hieruit voort komen zorgen voor insuline resistentie.
Tevens zorgt insuline resistentie voor spijsverteringsproblemen en darmklachten. Het is belangrijk om te zorgen voor een gezonde balans in je darmen om insuline resistentie te voorkomen of te herstellen.
Dit is hoe jij je darmen kunt resetten.
Je hebt darmbacteriën hebben invloed op het stijgen en dalen van je bloedsuikerspiegel. In welke mate je bloedsuikerspiegel stijgt na het eten van een bepaalde maaltijd is afhankelijk van de soort maaltijd, de mate van insuline resistentie, maar ook de samenstelling van je darmflora. Een disbalans in je darmflora heeft direct invloed op je gewicht, op het ontgiften van je lichaam, het binden van overtollig cholesterol, het opnemen van voedingsstoffen, je gemoedstoestand en het remmen van de ontstekingsreactie na de maaltijd. Dit zijn allemaal factoren die ook een relatie hebben met het verminderen of versterken van de insuline gevoeligheid.
Micronutriënten zijn betrokken bij alle processen in je lichaam en te korten hebben direct invloed op je gezondheid. Insuline zorgt voor de opname van glucose in de cellen, zodat je er energie van kunt maken. Zonder insuline heb je een te kort aan brandstof, maar het zorgt ook voor een te kort aan nutriënten. Insuline ondersteund de opname van stoffen als kalium, magnesium en calcium in je cellen en tegenovergesteld ondersteunen deze voedingsstoffen je insuline gevoeligheid.
Wanneer je veel suiker eet of stress ervaart, dan verbruik je veel magnesium. Magnesium is betrokken bij de energiestofwisseling en je hebt 28 moleculen magnesium nodig om 1 molecuul glucose te verwerken en bij fructose is dit zelfs 56 moleculen magnesium. Een te kort aan magnesium zorgt onder andere voor krampen, spierpijnen, vermoeidheid en vergroot de kans op insuline resistentie evenals dat er een te kort aan magnesium ontstaat bij insuline resistentie. Magnesium vergoot je insuline gevoeligheid.
Vitamine D is nauw betrokken bij de afgifte van insuline in je lichaam en kan hiermee de regulatie van je bloedsuikerspiegel ondersteunen. Een te kort aan vitamine D vergroot het risico op insuline resistentie en diabetes type 2. Chroom ondersteund de werking van de insuline receptor in de cel en zorgt ervoor dat je minder insuline nodig hebt om glucose op te nemen. Je insuline huishouding kan niet zonder zink, want het ondersteund de opslag, afgifte en werking van insuline in de alvleesklier. Zink is een bouwsteen van insuline. Omega 3 en selenium werken ontstekingsremmend en ondersteunen zo bij insuline resistentie. Probiotica zorgt voor een optimale samenstelling van de darmflora en kan hiermee de insuline gevoeligheid vergroten.
Deze supplementen gebruik ik in mijn behandelingen.
Wanneer je lichaam symptomen van insuline resistentie laat zien, dan weet je dat er te korten in je lichaam aanwezig zijn. Je lichaam is overbelast en schakelt een beschermingsmechanisme in. Als je deze te korten wil aanvullen, dan is het verstandig om hierbij supplementen te gebruiken. Onze voeding is tegenwoordig niet meer zo rijk aan voedingsstoffen dat je het hiermee aan kunt vullen.
“Ik kan toch gewoon veel groenten en fruit eten?” Lees hier waarom dit niet lukt.
Supplementen zijn geen vervanging van voeding en naast supplementen zou ik altijd adviseren om te kiezen voor een gezond voedingspatroon.
Het allermooiste is natuurlijk om preventief aan je gezondheid te werken en het risico op insuline resistentie te voorkomen. Helaas is veel van wat we vanuit reclames op ons af zien komen, op school hebben geleerd, van ouders hebben meegekregen en de aanwezigheid van voeding in onze cultuur en maatschappij niet iets om insuline resistentie te voorkomen. Het kan dus zijn dat je nu nieuwe dingen leert en insuline resistentie mag omkeren om het risico op diabetes of andere ziekten te voorkomen.
Symptomen als trek in zoetigheid, geen maaltijd over kunnen slaan, vermoeidheid, weinig energie, aankomen in gewicht (buikvet), huidproblemen, suikerverslaving, cravings, brainfog en gewrichts- en spierpijnen zijn er om je te vertellen dat er een disbalans is in je lichaam.
“Dit is niet normaal”
Deze symptomen horen er niet zomaar bij. Dit zijn tekenen van insuline resistentie.
Je hebt zelf heel veel invloed op je gezondheid en dat is fijn, want dat betekent dat je zelf de touwtjes in handen kunt nemen. Het is belangrijk om insuline triggers uit je patroon te halen en te kiezen voor een ander energie systeem. Iedereen heeft zowel het energiesysteem voor het verbranden van suikers als dat van vetten.
Bij insuline resistentie werkt het suikerverbrandingssysteem minder goed, maar door bewuste keuzes te maken kan je dit weer gezond maken. Hiervoor mag je bewust kiezen voor het gebruik van de vetverbranding en insuline rust geven. Je gaat ketonen aanmaken en dit heeft een helende werking op je gehele lichaam.
Iedereen kan dit.
Check waar jij gaat beginnen.
Liefs Kim
Benieuwd wat vasten, voeding, energie en levensstijl voor jou kunnen betekenen? Ik voorzie je graag van gratis advies. Vul het formulier in en ontvang binnen 48 uur reactie met mijn kijk op jouw situatie.
