Mentale prestaties kunnen verbeteren bij ongemakken of ondanks ziekte. Tegenwoordig hebben veel mensen last van brainfog, verminderde concentratie, focus, geheugen of productiviteit. Ook horen we steeds vaker de diagnose ADHD en autisme of mensen met de ziekte van Alzheimer, epilepsie en Parkinson. Het herstellen van een metabole balans kan hier soms uitkomst bieden. Mentale prestaties verbeteren of blijven in optimale staat als je lichaam geregeld ketonen aanmaakt.
Voor optimale mentale prestaties hebben je hersenen minimaal 50% ketonen nodig. Ik ga je uitleggen hoe ketose je cognitieve functies en mentale prestaties verbetert en zorgt voor een sterk brein.
Ketose is een metabole staat waarin je je lichaam kunt brengen middels vasten en het ketogeen dieet. Dit is het tegenovergestelde van het westerse voedingspatroon, dat rijk is aan suikers, koolhydraten en vele eetmomenten.
Het is de manier om vetten te verbranden, gewicht te verliezen en veel energie te ervaren, maar ook je brein vindt ketose fantastisch. Ketonen verbeteren je mentale prestaties.
Als je de energie van ketonen wel eens echt hebt ervaren, dan weet je precies wat ik bedoel.
Je hersenen omvatten maar 2% tot 5% van je totale lichaamsgewicht, maar gebruiken zo’n 20% van de totale energie. Op het moment dat je in de suikerverbranding verkeert, vertrouwen je hersenen volledig op de aanvoer van glucose. Je hersenen zijn de grootste gebruiker van glucose. Ze gebruiken deze energie bij het doen van onderhoud, als bouwsteen voor stoffen die de bloed-hersenbarrière niet kunnen passeren, bij zenuwprikkeloverdracht en bij de synthese van neurotransmitters.
Ketonen verbeteren je mentale prestatie, zowel bij een gezond als een ziek brein. Doordat je brein het liefst ook 50% ketonen heeft om optimaal te kunnen presteren, ga je het effect van ketonen ook merken bij een gezond brein. Met ketonen ga je voor optimalisatie. Om dit te bereiken moet je switchen naar de vetverbranding.
Als je in de suikerverbranding verkeert en er onvoldoende glucose beschikbaar is, heeft dit direct gevolgen voor je cognitieve functies. Ziekten als de ziekte van Alzheimer kenmerken zich door een tekort aan glucose in de hersenen. Het glucosemetabolisme is verminderd in de hippocampus en andere geheugen- en leergebieden. Er is onvoldoende energie beschikbaar voor je hersenen om optimaal te kunnen functioneren als het om glucose gaat.
Bij de suikerverbranding heb je altijd insuline nodig (uitgezonderd tijdens bepaalde sporten) en in onze huidige wereld raakt dit systeem snel overbelast. Insulineresistentie veroorzaakt glucosetekort in het lichaam, maar ook in het brein. Het is belangrijk om bij insulineresistentie je insulinegevoeligheid weer te vergroten, zodat je brein voldoende brandstof krijgt. Als je je lichaam in een staat van ketose brengt, kan je zowel je insulinegevoeligheid verbeteren als je hersenen direct voorzien van voldoende brandstof. Dit helpt bij het verbeteren van je mentale prestaties.
De westerse levensstijl met vele eetmomenten per dag en veel suikers, stress, zoetstoffen, bewerkte voeding en koolhydraten zorgt ervoor dat we volledig afhankelijk zijn geworden van de glucoseverbranding. Zodra de opname van glucose in het lichaam belemmerd wordt, kan je geen of veel minder energie omzetten. Dit zorgt ervoor dat je moe en futloos wordt, maar ook dat je hersenfuncties verminderen.
In de glucoseverbranding is het voor een optimale concentratie, geheugen en focus belangrijk dat je constant externe energie aanlevert in de vorm van suikers en koolhydraten. Je lichaam zet deze suikers en koolhydraten om in glucose. Vervolgens heeft insuline een belangrijke taak. Dit hormoon zorgt ervoor dat je glucose kunt opnemen in je cellen en kunt omzetten in energie. Zonder insuline heb je niks aan de glucose in je bloedbaan.
Alle glucose in je bloedbaan die je niet gebruikt als energie, sla je op als vet.
Naast de glucoseverbranding kan je ook gebruikmaken van vetten om energie van te maken. Veel mensen gebruiken de vetverbranding nooit meer. Dit is zonde, want hiermee kan je ketonen aanmaken. Dit is de energiebron waar je hersenen zo blij van worden. De vetverbranding is veel efficiënter en schoner dan de suikerverbranding.
De westerse levensstijl kan gemakkelijk leiden tot een uitputting van het hormoon insuline en kan zorgen voor insulineresistentie. Dit betekent dat lichaamscellen resistent zijn voor insuline. Insuline is er wel, maar het kan glucose niet meer de cel in laten.
Blijf je koolhydraten eten, de gehele dag eten of ervaar je veel stress, dan is je bloedsuikerspiegel blijvend verhoogd en kun je er niks mee. Zodra je lichaam verminderd gaat reageren op het hormoon insuline, wordt de glucose niet meer opgenomen vanuit je bloedbaan in je cellen. De alvleesklier krijgt het signaal wel dat het insuline mag aanmaken, maar vervolgens kan insuline zijn werk niet doen. Dit zorgt voor verhoogde glucose- en insulinewaarden, insulineresistentie en dit is het voorstadium van diabetes.
Lees hier alles over insulineresistentie en los het op als nodig.
Glucose- en insulinevoorraden in je lichaam betekenen dat je niet kunt switchen naar de vetverbranding en ketonen als energie kunt gebruiken. Wil je ketonen aanmaken? Dan is het belangrijk om aan je insulinegevoeligheid te werken.
De suikerverbranding is een snelle manier van energieomzetting, maar het zorgt ook sneller voor schade aan zowel je lichaam als je brein. Tijdens het verbranden van suikers komen er meer vrije radicalen vrij die schade aan cellen en weefsels kunnen veroorzaken.
Je hebt een beperkte voorraad aan suikers om te gebruiken en daarom moet je je lichaam vaker voorzien van brandstof in de vorm van voeding, dan wanneer je in de vetverbranding leeft. Je energie gaat met ups en downs en je bloedsuikerspiegel stijgt en daalt.
Iedere keer als je eet, maak je insuline aan en hierdoor kan je insulineresistent worden. Te veel insuline werkt ontstekingsbevorderend en ontstekingen verminderen de insulinegevoeligheid. Hierdoor ontstaat er nog sneller insulineresistentie met een verminderde opname van glucose als gevolg.
Je systeem moet harder werken als je vaker eet. Het is niet nodig om drie hoofdmaaltijden te gebruiken en tussendoortjes. Hier is het systeem niet voor gemaakt. Dit is een grotere belasting voor je darmen en spijsverteringsenzymen. Je verbruikt veel antioxidanten en andere cofactoren, je immuunsysteem wordt veel meer belast en je lever en andere organen moeten harder werken. Dit zorgt voor een snelle veroudering.
Alle glucose die je niet gebruikt, sla je op als vetten en kan je pas verbranden op het moment dat je switcht naar de vetverbranding. Als je altijd leeft in de suikerverbranding, heb je een groter risico op metabole en hormonale problemen. Dit vergroot het risico op een achteruitgang van je mentale prestaties.
Herken jij je in de symptomen van een echte suikerverbrander?
De suikerverbranding is niet per definitie slecht. Het is juist een fijne en snelle manier om aan energie te komen. Tijdens het sporten of in verband met hormonen is het juist goed om de suikerverbranding te activeren.
Het is belangrijk om metabool flexibel te zijn en beide energiesystemen naast elkaar te kunnen gebruiken. Een gezond lichaam kan gemakkelijk switchen van de suiker- naar de vetverbranding en ketonen aanmaken. Op deze manier kan je dagelijks gebruikmaken van de helende werking van ketonen. Zodra dit verstoord is, ontstaan er ziekten. Vele ziekten komen voort uit een metabole disbalans; ook mentale prestaties gaan hierdoor achteruit.
DOE DE CHECK Ben jij metabool flexibel? Ben jij een vetverbrander?
Als je eenmaal de vetverbranding hebt geactiveerd, heb je geen insuline nodig om energie om te zetten. Dit is de oplossing om insulineresistentie om te keren en je insulinegevoeligheid weer te vergroten of juist te behouden.
Je kunt tevens een verminderde glucoseopname in de hersenen tenietdoen door je hersenen ketonen als brandstof te geven. Ketonen zijn het bijproduct van de vetverbranding. Ketonen verbeteren je mentale prestaties, niet alleen bij ziekte.
Als insulineresistentie een rol speelt of wanneer er om andere redenen een storing zit in de opname van glucose in de hersenen, dan moet je op een andere manier aan energie komen. Zonder energie gaan er functies uitvallen en ontstaat er een groot risico op ziektes en de achteruitgang van mentale prestaties.
Je hebt twee energiesystemen. Net hebben we de suikerverbranding besproken. Hierbij maak je energie uit glucose met behulp van insuline. Glucose is je primaire bron van energie. Zodra er koolhydraten je lichaam binnenkomen of je lichaam om andere redenen glucose vrijgeeft, dan switch je naar de suikerverbranding. Dit gebeurt ook als je veel stress ervaart of slecht slaapt, bijvoorbeeld.
Het tweede energiesysteem is de vetverbranding, van waaruit je ketonen kunt aanmaken. Dit systeem kan je gebruiken wanneer je lichaam geen glucose meer heeft om energie van te maken. Om dit te bereiken, zorg je ervoor dat je lichaam intern op zoek moet naar brandstof. Dit kan middels vasten of het ketogeen dieet. Als je dan eenmaal vetten verbrandt, gaat je lichaam ketonen aanmaken.
Het is belangrijk dat je metabool flexibel bent en gemakkelijk kunt switchen tussen beide energiesystemen. Op welke wijze je switcht, hoe vaak en wanneer, dat is helemaal afhankelijk van jouw persoonlijke situatie.
Je switcht niet zomaar naar de vetverbranding. Tegenwoordig mag je bewust kiezen om de metabole switch van de suiker- naar de vetverbranding te maken. Voordat je de vetverbranding kunt activeren, moet je alle glucose die in het lichaam aanwezig is opmaken en mag insuline niet actief zijn.
Op het moment dat jij kiest voor het ketogeen dieet, vasten of intermitterend vasten, krijgt je lichaam geen extra glucose meer binnen. Nu mag het op zoek gaan naar interne bronnen van energie. Het zal eerst alle intern opgeslagen glucose gebruiken. Gemiddeld heb je 2000 kcal aan glucose in je lichaam. Na ongeveer 17 uur vasten schakelt het lichaam over op het verbranden van vetten.
Word je chagrijnig van niet eten? Dit betekent dat je metabool niet flexibel bent.
Door geregeld te switchen naar de vetverbranding middels intermitterend vasten of door langere tijd de staat van ketose te bereiken, kan jij je lichaam weer metabool gezond maken en houden. Je kunt steeds gemakkelijker heen en weer switchen tussen de suiker- en vetverbranding.
Wanneer er sprake is van insulineresistentie, kan je dit omkeren middels vasten en het ketogeen dieet. Zodra je cellen weer gevoeliger worden voor insuline, kan je weer gemakkelijker energie omzetten in de suikerverbranding. Je lichaam en je hersenen kunnen naast ketonen, glucose weer gebruiken als energie, dit verbetert je mentale prestaties.
De vetverbranding is een veel efficiëntere manier van energieomzetting. In tegenstelling tot de suikerverbranding remt de vetverbranding de aanmaak van vrije radicalen. Het werkt ontstekingsremmend, je lichaam krijgt de kans om herstelwerkzaamheden uit te voeren en je vertraagt de veroudering.
Intermitterend vasten is vele malen gemakkelijker als je metabool flexibel bent, want je hebt intern veel energie opgeslagen die je kunt gebruiken. Je bloedsuikerspiegel blijft stabiel, je hebt geen honger en hoeft niet constant energie aan te leveren in de vorm van maaltijden en snacks. Jij verbetert je mentale prestaties als je vaker of altijd in de vetverbranding leeft.
Je brein wordt rustiger, krijgt de energie die het nodig heeft en je kunt mentaal heel helder denken, maar ze gebruiken geen vetzuren als brandstof.
Je hersenen kunnen geen vetzuren als brandstof gebruiken, maar wel ketonen. Nadat je bent geswitcht naar de vetverbranding, gaat je lever aan de slag om vetten om te zetten in ketonen. Dit is de brandstof die je hersenen nodig hebben.
Ketonen zijn een veel efficiëntere vorm van energie voor je hersenen. Waar glucose de hersenen ingetrokken moet worden, gaat dit bij ketonen meer vanzelf. Bij hoge ketonenwaarden in het lichaam leveren ze tot 50% energie aan je hersenen. Er zijn zelfs metingen bij lange vastenperiodes van 30 tot 40 dagen dat ketonen voor 70% van de energie in de hersenen zorgen. Het overige percentage wordt aangevuld met glucose via een proces dat gluconeogenese heet. Je hoeft hier geen koolhydraten voor te eten.
Lees hier alles over ketonen. Dit is de ultieme brandstof voor je hersenen.
De aanmaak van ketonen brengt je in de metabole staat van ketose. Ketose is een oeroud verschijnsel dat ons vroeger in tijden van schaarste hielp overleven. Toen we nog leefden als jagers en verzamelaars, switchten we dagelijks naar de staat van ketose. We hoefden er niet over na te denken; de leefomgeving liet dit vanzelf gebeuren.
Als je in ketose bent, gebruik je vetten als primaire brandstof. Je hebt geen externe aanvoer van glucose meer nodig om je lichaam te voorzien van energie. Je kunt uren doorgaan zonder een maaltijd. Intermitterend vasten is veel gemakkelijker als je goed in staat bent om vetten te verbranden en ketonen aan te maken. Je bent metabool flexibel, mentaal helder en hebt altijd energie.
Je hebt gemiddeld 1700 tot 2000 kcal suikers op voorraad die je kunt omzetten in energie. Voor de suikerverbranding moet je constant energie aanleveren in de vorm van voeding, suikers en koolhydraten om energie van te kunnen maken.
Gemiddeld heeft een persoon 50.000 tot 70.000 kcal aan vet opgeslagen. Dit is ontzettend veel energie die je intern kunt omzetten in energie. Dit vul je aan met maaltijden, maar je hoeft veel minder frequent te eten. Je energie is stabiel en je ervaart veel meer rust.
Vroeger aten mensen geen tussendoortjes of meer dan twee maaltijden per dag. Onze omgeving en voeding zijn veranderd, maar ons lichaam niet. Dit is ook te zien aan de vele welvaartziekten die ontstaan, waaronder ziektes waarbij mentale prestaties verminderen.
Het ketogeen dieet is een tegenpool van het westerse voedingspatroon, dat rijk is aan snelle koolhydraten en de gehele dag eten. Door de vele koolhydraten blijft het lichaam vragen om snacks, maar we eten ook veel uit gewoonten, verveling of emotie. Als je te veel koolhydraten blijft eten, dan kan de opname van glucose verminderen. Vanaf dat moment blijft je lichaam nog harder om suikers en koolhydraten vragen, want het krijgt niet wat het nodig heeft. Je voelt je vaak onrustig, wordt chagrijnig van niet eten en je mentale prestaties verminderen ook.
Suikers en koolhydraten lijken dan de oplossing. Snel na het consumeren van een appel, chocolade of een boterham kan je je beter voelen, maar dit maakt het probleem alleen maar groter.
Een gezond lichaam vraagt niet constant om aanvulling, want het kan efficiënt gebruikmaken van interne bronnen van energie. Je lichaam is metabool flexibel en kan zowel gebruikmaken van de suiker- als de vetverbranding.
Het ketogeen dieet, dat rijk is aan vetten en weinig gebruikmaakt van koolhydraten, kan je helpen om die metabole flexibiliteit te vergroten of te behouden. Zodra je weer beter gebruik kunt maken van de vetverbranding en ketonen kunt aanmaken, kunnen je mentale prestaties snel verbeteren. Je brein krijgt toegang tot een alternatieve bron van energie.
Door het op de juiste wijze toepassen van het ketogeen dieet leer jij je lichaam efficiënt gebruikmaken van vetten en ketonen als brandstof. Het ketogeen dieet zorgt ervoor dat je voortdurend in de vetverbranding blijft en ketonen aanmaakt. Je brein heeft constant toegang tot ketonen als bron van energie. Zodra je ketonen aanmaakt, ben je in een staat van ketose.
Ketonen geven je een stabiele vorm van energie, werken ontstekingsremmend, brengen rust en verbeteren snel je mentale prestaties, want je brein kan goed gebruikmaken van deze vorm van energie. Je concentratie, focus en gedachten worden beter en ook bij mentale ziektes kan dit voor verbetering zorgen.
Lees hier alles over het ketogeen dieet.
Het wordt vaak gebruikt om gewicht te verliezen, vetten te verbranden en ontstekingen te remmen, maar het heeft nog zoveel gezondheidsvoordelen. Je brein heeft ketonen nodig om optimaal te kunnen functioneren, zeker als insulineresistentie of ziekte een rol speelt.
Je kunt sneller in ketose komen als je gaat vasten of het ketogeen dieet combineert met intermitterend vasten. Wanneer je metabool gezond bent, kan je met 17 uur vasten switchen naar de vetverbranding en ketonen aanmaken. Als je jarenlang veel koolhydraten hebt gegeten, je metabool niet flexibel bent en je al wat ouder bent of kampt met gezondheidsklachten, kan het tot 72 uur duren voordat je in een staat van ketose bent. Is dit het geval? Dan is het belangrijk om je metabole flexibiliteit te vergroten om ziekten te voorkomen en je mentale prestaties te verbeteren of behouden.
Wanneer je gaat vasten, geef je je lichaam een volledige reset. Je activeert processen die je lichaam reinigen en opschonen. Dit verbetert je gezondheid, vergroot je metabole flexibiliteit, reset je darmen en verbetert je insulinegevoeligheid nog sneller dan met enkel het ketogeen dieet. Je kunt kiezen voor een diepe reset met een vastenperiode van 72 uur of langer of voor verschillende vormen van intermitterend vasten. Dit is de manier om je lichaam te leren beter gebruik te maken van beide energiesystemen.
Als je eenmaal metabool flexibel bent, dan kan je met een koolhydraatarm dieet en intermitterend vasten ook dagelijks in een staat van ketose verkeren. Je switcht steeds gemakkelijker van de suiker- naar de vetverbranding. Dit geeft vrijheid en voorkomt ziekten.
In het blog OMAD (One Meal A Day) leg ik het verschil uit tussen meerdere maaltijden op een dag of één maaltijd.
Het hormoon insuline speelt een grote rol in het wel of niet in een staat van ketose komen. Zolang insuline in je lichaam actief is, ga je geen vetten verbranden.
Zowel als je gaat vasten als wanneer je gebruikmaakt van het ketogeen dieet, verminder je de aanmaak van insuline in je lichaam. Als je kiest voor het ketogeen dieet, maar nog steeds vele eetmomenten op een dag hebt, dan maak je nog steeds veel insuline aan. Iedere maaltijd zorgt namelijk voor het vrijkomen van insuline. De hoeveelheid koolhydraten of eiwitten zonder vetten bepaalt de hoeveelheid insuline die er wordt aangemaakt.
Wij zijn niet gemaakt voor drie maaltijden per dag en snacks tussendoor. Dit maakt je moe, vet en afhankelijk van de voedselindustrie.
Insuline reguleert de bloedsuikerspiegel en het is je belangrijkste vetproducerende hormoon. Het wordt door de eilandjes van Langerhans in de alvleesklier gemaakt en vrijgegeven wanneer er glucose aanwezig is in het bloed. De taak van insuline is om de glucose uit je bloedbaan op te nemen in je cellen, zodat jij het kunt omzetten in energie. Je lever, spieren en vetcellen hebben veel insuline-receptoren en nemen glucose gemakkelijk op. Pas als het in je cellen aangekomen is, kan je glucose omzetten in energie. De bloedsuikerspiegel daalt weer en de alvleesklier stopt met het aanmaken van insuline.
Als je cellen minder gevoelig worden voor het hormoon insuline of je alvleesklier uitgeput raakt, dan kan je geen energie meer maken uit glucose. Ook je hersenen krijgen op deze manier onvoldoende brandstof en je mentale prestaties verminderen.
Zonder insuline zal het slot van de cel niet opengaan en kan de glucose de cel niet in. Je hebt geen energie en voelt je moe en futloos. Tenzij je gebruikmaakt van een andere bron van energie: ketonen.
Eet je meer koolhydraten dan je nodig hebt als energie, dan slaat je lichaam het op in de vorm van glycogeen. Zodra je wel energie nodig hebt, maar niks binnenkrijgt, kan je deze voorraad gebruiken. Krijg je meer binnen dan je kunt opslaan als glycogeen, dan sla je dit op als vet. Te veel opgeslagen glucose en insuline in je lichaam voorkomen dat je kunt switchen naar de metabole staat van ketose.
Voordat je ketonen kunt gebruiken om je mentale prestaties te verbeteren, moet je eerst switchen naar de vetverbranding. Dit kan zodra je alle opgeslagen glucose in je lichaam hebt gebruikt en er geen insuline actief is. Deze voorraad glucose kan je aanspreken door te gaan vasten of over te stappen op het ketogeen dieet. Zolang je nog in de suikerverbranding zit, maar geen externe aanvoer van koolhydraten hebt, gaat je lichaam intern op zoek naar brandstof in de vorm van glucose. Zodra de voorraad leeg is, gemiddeld na 17 uur vasten, ga je vetten verbranden. Verbruik je meer energie door nuchter te gaan sporten, dan verloopt het proces sneller.
Je hebt geen insuline nodig om de voorraad aan te spreken. In plaats van insuline geeft je alvleesklier glucagon vrij. Dit heeft een tegenovergestelde werking als insuline. Het zorgt voor het stijgen van de bloedsuikerspiegel door opgeslagen glucose vrij te geven. Dit kan jij nu gebruiken als energie. Heb je de voorraden in je lever en spieren aangesproken, dan is het tijd om te switchen naar de vetverbranding. Het bijproduct van de vetverbranding zijn ketonen en die zorgen ervoor dat je in ketose bent. Zodra je ketonen aanmaakt, heb je geen insuline meer nodig om energie om te zetten, zolang je in de vetverbranding blijft.
Je brein en lichaam kunnen nu gebruikmaken van ketonen als brandstof. Dit is ideaal als de glucoseopname in je hersenen verminderd is of als je insulineresistent bent. Ketonen helpen je nu om je mentale prestaties te verbeteren.
Ketonen zijn een superbrandstof voor je brein en verbeteren je mentale prestaties.
Bij insulineresistentie zijn de receptoren op lichaamscellen niet meer gevoelig voor het hormoon insuline. Dit zorgt voor een verminderde opname van glucose in je cellen. Insuline fungeert niet meer als de sleutel om het slot van de cel te openen. Je bloedsuikerspiegel blijft verhoogd en je lichaam blijft insuline afgeven. Dit kan oplopen tot 7x zoveel als normaal, tot het op den duur uitgeput raakt en het overgaat in diabetes type 2.
Je lichaam en brein krijgen geen brandstof meer als je blijft vertrouwen op de suikerverbranding. Je moet leren gebruik te maken van een andere energiebron en weer gevoelig worden voor insuline. Negeer je de symptomen van insulineresistentie, dan is het risico op ziekten groot.
Lees hier alles over insulineresistentie.
Als ketonen je hersenen voorzien van energie, dan verdwijnt er een soort van ruis, heb je een veel hogere concentratie en vergroot je focus. Je mentale prestaties verbeteren.
Als je niet in ketose bent, dan gebruikt je brein glucose als brandstof. Bij de verbranding van glucose komen veel afvalstoffen vrij. Dit proces zorgt voor oxidatieve stress, vrije radicalen en zo voor schade aan weefsel en cellen. In je lichaam, maar ook in je brein. De aanwezigheid van glucose gaat met ups en downs. Je eet, je bloedsuiker stijgt, je verbruikt het en het moet weer aangevuld worden. Dit kost je brein veel energie en het moet zijn best doen om voldoende energie te krijgen.
Ketonen zijn een super brandstof voor je brein.
Ketonen daarentegen zijn een veel schonere en efficiëntere vorm van brandstof voor je hersenen. Het is constant aanwezig en gaat niet met ups en downs, zoals glucose dit doet. Zodra je de vetverbranding activeert, begint je lever met het aanmaken van ketonen. Dit blijft hij doen tot de glucoseverbranding weer geactiveerd wordt. Ketonen geven minder oxidatieve stress, werken ontstekingsremmend en bieden bescherming voor je hersencellen. Als de opname van glucose vermindert in je hersenen, kan je wel ketonen gebruiken.
Vroeger was metabole flexibiliteit geen gespreksonderwerp. Onze levensstijl zorgde er automatisch voor dat we de suiker- en de vetverbranding beide gebruikten. Er was niet altijd eten voor handen en ons lichaam is aangepast aan periodes van schaarste. Drie maaltijden en vele snacks is niet wat ons lichaam nodig heeft.
Metabole en hormonale ziekten bestonden niet. Tegenwoordig zorgt onze leefomgeving sneller voor een metabole disbalans en alle ziekten die hieruit voortkomen. Ons lichaam is gemaakt om ketonen te gebruiken en je brein heeft het nodig om optimaal te kunnen functioneren. Je mag er nu bewust voor kiezen.
Ketose is niks nieuws.
Hippocrates vertelde 500 jaar geleden al dat vasten een effectieve therapie was.
Sinds 1921 is het ketogeen dieet al een standaardbehandeling bij epilepsie geweest. Dit verdween toen de farmaceutische industrie met medicatie kwam. Iets waar geld mee te verdienen valt.
Als je ketonen aanmaakt, dan merk je dat. Je voelt je anders, de honger verdwijnt, je ervaart een constante vorm van energie en je wordt mentaal heel helder. Dit zorgt voor het verbeteren van je mentale prestaties en zo heeft het effect op symptomen die zo kenmerkend zijn voor bepaalde ziektebeelden.
Als je gaat vasten en/of het ketogeen dieet volgt en de staat van ketose bereikt, ga jij ervaren wat ketonen voor jou kunnen betekenen. Je kunt dit enkele maanden doen om je lichaam te helen of ervoor kiezen om op bepaalde momenten in ketose te zijn. Zodra je metabool flexibel bent, ben jij de baas over je energiesystemen.
Wat is de invloed van ketonen op:
Steeds vaker hebben mensen concentratieproblemen. Dit kan komen door stress, te veel prikkels, slecht slapen, verkeerde levensstijl, kunstlicht, telefoongebruik, hormonale disbalans of mentale vermoeidheid.
Glutamaat is een stimulerende neurotransmitter die veel in de hersenen voorkomt. Glutamaat is belangrijk voor je mentale prestaties, maar een overmaat is schadelijk voor je hersencellen. Te veel prikkels, chronische stress, slechte voeding en slecht slapen zorgen snel voor een overmaat aan glutamaat. Naast concentratieproblemen kan je ook last hebben van migraine, angst, slapeloosheid of andere mentale problemen.
Bij een teveel aan glutamaat is de balans met GABA verstoord. GABA is ook een neurotransmitter en zorgt juist voor rust en kalmte. Ketonen ondersteunen bij de omzetting van glutamaat in GABA. Hierdoor worden je hersenen rustiger, krijg je meer overzicht en ben je kalmer. Je kunt je beter concentreren en je productiviteit gaat sky-high. Direct zorgt het voor minder stress, verbeterde focus en je kunt gemakkelijker informatie verwerken. Het lijkt alsof er een vorm van ruis verdwijnt.
Brainfog wordt veelal omschreven als een wazig gevoel of een ‘wattenhoofd’. Je bent mentaal trager, kunt slecht dingen onthouden en komt niet op informatie. Concentratie en focus zijn verminderd en je kunt je wat verward voelen. Je hersenen komen iets te kort.
Het kan een disbalans tussen GABA en glutamaat zijn, zoals net beschreven bij vermindering van concentratie. Aanvullen met elektrolyten, omega-3 of andere voedingsstoffen kan ook verbeteringen geven. Een andere oorzaak kan de glucoseverbranding zijn en ketonen kunnen hier uitkomst bieden. Zeker als er een opnameprobleem is met glucose, door bijvoorbeeld insulineresistentie. Zodra je brein ketonen krijgt, zet je een lichtje aan van helderheid en focus.
Als je dit eenmaal een keer hebt ervaren, wil je nooit meer dat je hersenen altijd alleen maar op glucose draaien. Zit je constant in de suikerverbranding, dan ervaar je dit gevoel van optimalisatie nooit. Je hoeft niet altijd in ketose te zijn, maar het is belangrijk om metabool flexibel te zijn. Dit kan brainfog voorkomen en oplossen.
Je kunt ook zorgen dat je in ketose bent voordat je een presentatie mag geven of een belangrijk gesprek hebt. Als je eenmaal een vetverbrander bent, dan zal je op dat moment extra gefocust zijn door de aanwezigheid van ketonen.
Ketonen zorgen ervoor dat je meer glutamaat omzet in GABA. Glutamaat is activerend; dit is het gaspedaal en maakt je eerder gevoelig voor stress. GABA is remmend, herstellend en zorgt voor rust. Je bent stressbestendiger, je bent kalm en je gedachten worden rustiger. Angst vermindert, je hebt minder kans op depressie en de kwaliteit van je slaap verbetert. Je gaat minder praten, bent relaxter en meer tevreden.
De huidige maatschappij heeft invloed op ons brein en het behoud van gezonde neuronen. Neuronen gaan kapot door toxines als zware metalen, chemische toevoegingen, bewerkte voeding, suikers, omgevingsstoffen, parfum en luchtvervuiling; ze zorgen allemaal voor oxidatieve stress in het lichaam. Wanneer de hersenen enkel gebruikmaken van suikers, dan ontstaat er snel te veel oxidatieve stress in de hersenen. Een kleine hoeveelheid schadelijke stoffen kan je opruimen, maar als het opstapelt, kun je dit niet meer opruimen met de hoeveelheid antioxidanten die beschikbaar zijn. Dit leidt tot schade en het afsterven van hersencellen.
Je hebt enorm veel neuronen en als die beschadigd zijn, dan ga je dit merken aan je mentale prestaties. Je wil iets pakken en weet niet meer wat of je weet midden in een gesprek niet meer wat je wil zeggen. Uiteindelijk kunnen er ziektes als de ziekte van Alzheimer ontstaan.
Als je kiest voor vasten of het ketogeen dieet en de staat van ketose bereikt, maken je hersenen een neurochemische stof aan, BDNF. Deze stof stimuleert de groei van nieuwe neuronen en bevordert zo je cognitieve vermogen. Het kan helpen bij hersenletsel of bescherming tegen stress. Zo kun jij zelf je hersenen beschermen en helen. Autofagie is ook belangrijk bij het opschonen van je hersenen, samen met een goede slaap en toxines zoveel mogelijk vermijden.
Ketonen verhogen de energieproductie in je hersenen. Je kunt informatie sneller verwerken, kunt gemakkelijker leren en dingen onthouden. GABA zorgt ervoor dat je kalm en gefocust bent en je kunt je beter concentreren. BDNF zorgt voor verbeterde mentale prestaties en een verhoogd leervermogen. Wanneer deze stoffen beide actief zijn, dan ben je in een optimale staat om te leren.
Wanneer BDNF en GABA actief zijn dan ben je in een optimale staat om te leren.
Als je eenmaal een vetverbrander bent en gemakkelijk kunt switchen tussen de suiker- en de vetverbranding, dan kan jij bepalen wanneer je ketonen aanmaakt. Zo bepaal jij wanneer je extra gefocust bent voor een belangrijke taak, je optimaal kunt concentreren om te leren of helemaal scherp bent tijdens een presentatie of examen.
ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder) staat bekend als een ontwikkelingsstoornis met kenmerken als hyperactiviteit, concentratieproblemen en impulsiviteit. Of je het een stoornis kunt noemen, hangt mijns inziens af van de manier waarop je ermee omgaat en hoe je het bekijkt. Volgens mij zijn uitzonderlijke creativiteit, hyperfocus, veel energie en enthousiasme ontzettend goede eigenschappen. Het ‘out of the box’-denken, oplossingsgericht zijn en snel kunnen denken zijn kwaliteiten die je mag benadrukken. Iedereen is uniek. Iedereen mag zijn of haar manier van leven vinden die het beste past. Hier kunnen we nog een heel gesprek over voeren, maar nu hebben we het over het ketogeen dieet en ADHD om eventuele ongemakken te verminderen.
Oplossingen die geboden worden om meer rust te creëren, in het systeem te passen en de concentratie te verbeteren, zijn veelal medicatie en therapie. In 2003 gebruikte ruim 48.000 mensen medicatie en in 2024 waren dit al bijna 304.000 mensen.
Over levensstijl en diëten wordt niet veel gesproken en de onderzoeken zijn nog schaars. Wel zijn er genoeg gevallen waarbij het effect positief was.
Het westerse voedingspatroon bestaat uit veel koolhydraten, suikers, bewerkte voeding (MSG) en vele eetmomenten. Dit zorgt ervoor dat de hersenen moeten vertrouwen op de aanvoer van glucose. Bij ADHD lijkt er een verstoring te zijn in de opname van glucose in de hersenen. Dit betekent dat de hersenen niet optimaal gebruik kunnen maken van glucose. Dit kan zorgen voor energietekort in de hersenen en verminderde cognitieve functies.
Door te switchen naar de vetverbranding en de hersenen te voorzien van ketonen, kunnen mentale prestaties verbeteren. Natuurlijk is er meer dan enkel voeding. Te denken aan alle prikkels in de huidige maatschappij, het scrollen op de telefoon, socials en het spelen van games. Bekijk het kind of de persoon als geheel. Waar komt het gedrag vandaan en is het wel echt nodig om die stempel te krijgen?
Waar het westerse voedingspatroon je voornamelijk in de glucose-, suikerverbranding houdt, brengt het ketogeen dieet je in een staat van ketose. Ketonen zijn een alternatieve bron van energie die je hersenen wel kunnen gebruiken. Dit kan symptomen direct doen verminderen. Middels het ketogeen dieet maak je voortdurend ketonen aan. Zodra je metabool flexibel bent, is intermitterend vasten ook een optie om geregeld ketonen aan te maken.
Bij concentratieproblemen, hyperactiviteit en impulsiviteit spelen neurotransmitters als dopamine, glutamaat en noradrenaline een rol. De huidige maatschappij en de westerse manier van eten en leven stellen deze neurotransmitters aardig op de proef. Bij ADHD is er veelal sprake van een verhoogde aanwezigheid van glutamaat en verminderde aanmaak van GABA. Dit zorgt voor meer activatie dan rust en remming. Ketonen bevorderen de aanmaak van GABA en kunnen zo zorgen voor meer rust en kalmte.
Bij ADHD is er veelal een verhoogde oxidatieve stress en laaggradige ontstekingen. Dit kan de hersencellen aantasten en ongemakken versterken. Ketonen werken juist ontstekingsremmend en voorkomen hiermee oxidatieve stress.
Autisme is een neurologische aandoening die voor veel mensen uitdagingen in het leven met zich meebrengt met betrekking tot het verwerken van informatie in de hersenen, sociale interacties, communicatie, bewegen en het waarnemen van de wereld. Het is vaak niet alleen de persoon zelf die deze beperkingen ondervindt, maar het heeft ook een impact op de mensen eromheen.
Dit maakt het lastig om voor jezelf een wereld te creëren waarin jij optimaal kunt functioneren. Veel mensen zien hun neurologische verschillen niet als een beperking, maar als onderdeel van wie ze zijn. Toch kunnen symptomen het leven knap lastig maken binnen onze huidige maatschappij en zijn er ook veel mensen die een lagere levenskwaliteit ervaren.
Behandelingen bestaan vaak uit gedragstherapie en medicatie. De resultaten zijn niet altijd veelbelovend. De medicatie geeft vaak bijwerkingen, zoals verhoogde eetlust, aankomen in gewicht en maag- en darmklachten. Een andere behandeling is metabole psychologie. Dit richt zich op metabole klachten zoals insulineresistentie, mitochondriale disfunctie en ontstekingen. Hierbij ligt de focus op levensstijl.
Bij autisme lijkt er een relatie te zijn tussen het functioneren van de hersenen en het metabolisme. Veelal is er een verstoorde energieopname van glucose naar de hersenen en een verhoogde oxidatieve stress in het lichaam.
Het westerse voedingspatroon vermindert de gezondheid van metabole functies, brengt een groot risico op insulineresistentie en een verhoogde oxidatieve stress met zich mee.
Het ketogeen dieet of het geregeld gebruikmaken van ketonen als brandstof verbetert de metabole flexibiliteit, voorkomt insulineresistentie, herstelt mitochondriën en remt ontstekingen. Ketonen bieden een alternatieve bron van energie, brengen balans in de neurotransmitters GABA en glutamaat, verminderen oxidatieve stress en zo kan dit verlichting geven bij autisme.
In beide gevallen is het belangrijk om ook rekening te houden met omgevingsfactoren zoals pesticiden en andere toxines, het voorkomen van voedingstekorten en stoffen als glutathion, voldoende slaap en stressreductie als je eventuele ongemakken wilt verminderen.
Ik begrijp heel goed dat het ketogeen dieet niet altijd gemakkelijk is voor iedereen, maar ik denk wel dat het informatie is die veel meer een plek mag krijgen binnen het behandelen van klachten, ongemakken en ziektes. Het is ook niet het totale plaatje, maar het geeft wel inzichten en handvatten om eventuele ongemakken aan te pakken.
Tegenwoordig hoor je het steeds vaker. Mensen met Alzheimer, epilepsie en Parkinson. Neurologische aandoeningen die de kwaliteit van leven snel kunnen verminderen. Net als bij verminderde concentratie, brainfog, ADHD en autisme is er een koppeling te vinden met metabole disfuncties. Dit is niks nieuws, maar helaas staat het niet meer op de voorgrond als we spreken over behandelingen. In onze huidige leefomgeving zijn er meer triggers die mentale prestaties verminderen, zoals toxines en oxidatieve stress in het lichaam.
Toxines en oxidatieve stress die ontstaan door het leven kunnen de hersenen aantasten. Dit kan leiden tot de ontwikkeling van neurodegeneratieve ziekten. Oorzaken hiervan kunnen gevonden worden in levensstijl en omgevingsfactoren. Ketonen daarentegen werken ontstekingsremmend, ruimen vrije radicalen op en geven een veel zuivere en schonere vorm van energie. Als je het ketogeen dieet combineert met vasten of intermitterend vasten, dan kan je het proces van autofagieaanspreken. Dit ruimt toxines op en zorgt voor schone cellen. Preventief kan je veel doen om toxines en oxidatieve stress in de hersenen te voorkomen.
Al sinds de tijd van Hippocrates is vasten een effectieve behandeling bij epilepsie. Vasten vermindert de ernst en frequentie van aanvallen bij veel patiënten. Langdurig vasten is vaak niet haalbaar en zeker niet bij kinderen. Dit is de reden dat Russel Wilder van de Mayo Clinic verder onderzoek deed. Hij wilde een soortgelijk effect creëren als met vasten en ontdekte dat dit kan middels een bepaald dieet. Dit was in 1921 en nu kennen we dit dieet als het ketogeen dieet. Er zijn vele onderzoeken die laten zien dat aanvallen binnen 2 tot 3 maanden met 50% afnemen. Andere onderzoeken laten zien dat 75% van de kinderen binnen 14 dagen verschil merkt.
Het lichaam gebruikt ketonen als alternatieve bron van energie en dit kan direct de levenskwaliteit verbeteren. Daarnaast zijn voldoende slaap, stressreductie, bewerkte voeding, alcohol, hormoonbalans en schermen ook onderdelen om rekening mee te houden.
Later, toen de farmaceutische industrie met medicatie kwam, is het dieet naar de achtergrond verdwenen. Gelukkig kwam er eind van de 20ste eeuw weer opnieuw aandacht voor het ketogeen dieet. Nu vooral gericht op gewichtsverlies, diabetes en neurologische aandoeningen als Alzheimer. Dit zijn goede ontwikkelingen, want mijns inziens gaat levensstijl altijd boven medicatie als oplossing. Zowel vasten als het ketogeen dieet kennen vele voordelen voor je gezondheid.
De ziekte van Alzheimer is een vorm van dementie. 70% van de mensen met dementie heeft Alzheimer. Als eerste gaat het geheugen achteruit en vervolgens worden dagelijkse handelingen steeds lastiger. Op de website van Alzheimer Nederland worden meerdere oorzaken genoemd, zoals amyloïde-bèta en tau, ontstekingen in de hersenen en problemen met de bloed-hersenbarrière. Andere bronnen vermelden ook dat zware metalen in het lichaam, geen zingeving en metabole problemen ten grondslag liggen aan de ziekte.
Onderzoeken laten zien dat het ketogeen dieet een veelbelovende behandeling bij Alzheimer is. Na een onderzoek van 12 weken wilde ruim de helft van de deelnemers niet meer terug naar een grotere hoeveelheid koolhydraten. Bij de controlegroep, die volgens de schijf van vijf at, zagen de onderzoekers dat de deelnemers achteruitgingen. De groep die het ketogeen dieet volgde, vertoonde flinke verbeteringen. Het denkvermogen verbeterde, ze maakte weer grappen en aankleden en andere complexere taken lukten weer.
Het westerse voedingspatroon is het tegenovergestelde van het ketogeen dieet. De vele koolhydraten en suikers zorgen voor insulineresistentie en een voedingspatroon met veel suikers kan de hippocampus beschadigen. Het deel van het brein dat verantwoordelijk is voor geheugen en ruimtelijke oriëntatie, vermeldt Alzheimer Nederland.
Alzheimer is een mogelijk gevolg van insulineresistentie. Diabetes is het gevolg van insulineresistentie en Alzheimer wordt ook wel diabetes type 3 genoemd. Bij aandoeningen als Alzheimer, Parkinson en epilepsie is de opname van glucose in de hersenen vaak verminderd. Het glucosemetabolisme is verstoord. De hersencellen kunnen steeds minder goed glucose gebruiken als bron van energie. Door te veranderen van dieet kunnen je de hersenen weer voorzien worden van brandstof in de vorm van ketonen. Onderzoeken laten zien dat hersencellen niet afsterven, maar slapen. Je kunt ze weer activeren.
De hersenen kunnen bij mensen met Alzheimer op een vergelijkbare wijze gebruikmaken van ketonen als bij gezonde controlepersonen van dezelfde leeftijd. Ze kunnen geheugenverlies vertragen, het verlies van andere cognitieve functies verminderen en hersenprestaties verbeteren, afhankelijk van het stadium van de ziekte. Vasten en het ketogeen dieet kunnen door het ketoneneffect belangrijke veranderingen teweegbrengen in het hersenmetabolisme.
Vaak wordt er bij Alzheimer gesproken van tau-eiwit en amyloïde plaques in de hersenen. Dit kan leiden tot geheugenverlies en andere afwijkingen in denken en communiceren. In veel gevallen is er een grote hoeveelheid insuline aanwezig in het lichaam bij mensen met Alzheimer. Helaas zijn de enzymen die insuline afbreken ook de enzymen die amyloïden afbreken. De afbraak van insuline gaat voor en de plaquevorming in de hersenen wordt steeds meer.
Door geregeld gebruik te maken van ketonen als brandstof verminder je de aanwezigheid van insuline in het lichaam. De enzymen krijgen nu de tijd om de hersenen schoon te houden. Kies je ervoor om te gaan vasten, dan kan je onder andere het proces autofagie activeren. Dit proces zorgt ervoor dat je op celniveau je lichaam en brein schoon houdt. Tevens is het belangrijk om het lichaam goed te ondersteunen als je bepaalde detoxprocessen opstart, zodat alles wat loskomt ook afgevoerd kan worden.
Net als bij ADHD speelt bij Alzheimer de verhouding glutamaat en GABA ook een rol. Mensen met hogere glutamaatniveaus in het lichaam hebben veelal meer chronische ontstekingen en hebben een groter risico op het ontwikkelen van neurodegeneratieve ziekten als Alzheimer. Het ketogeen dieet vermindert de aanwezigheid van glutamaat en verhoogt GABA. Dit kan voor verbetering van klachten zorgen.
Het ketogeen dieet kan symptomen als stijfheid en trillingen verminderen en het kan de cognitieve functies verbeteren. Net als bij andere neurologische aandoeningen is bij de ziekte van Parkinson de aanvoer van glucose naar de hersenen verstoord. Ketonen kunnen hier als alternatief dienen en de hersenen van brandstof voorzien. Ketonen beschermen mitochondriën en neuronen; mogelijk kan dit het afsterven van zenuwcellen vertragen.
24 weken lang werd er een kleine groep Parkinsonpatiënten gevolgd die het ketogeen dieet volgden. De deelnemers ervaarden verbeteringen op het gebied van motorische functies, zoals minder tremoren en een verbeterde balans en motoriek. Ze sliepen beter, hadden meer energie en een betere darmgezondheid. De stemming verbeterde en ze voelden zich in het algemeen beter. Bij metingen van ontstekingen is vastgesteld dat er een afname van ontstekingsmarkers was.
Ook bij Parkinson zijn ketonen natuurlijk niet het gehele plaatje. Er zijn meerdere onderzoeken naar het gebruik van pesticiden en Parkinson. Bestrijdingsmiddelen kunnen zenuwcellen beschadigen, ontstekingen veroorzaken en de ziekte van Parkinson activeren. Het is belangrijk om toxines te vermijden, nutriëntentekorten aan te vullen, doelen te stellen om de dopaminereactie te versterken en het verminderen van stress kan helpen bij Parkinson. Preventief kan je natuurlijk ook veel doen om de ziekte niet te activeren.
MCT is een middellangketentriglyceride dat ketonen in het bloed kan verhogen. Kokosolie bestaat voor 55% uit MCT-olie, maar hier hebben we het over pure MCT-olie. Het kan gemakkelijk opgenomen worden door je mitochondriën, waardoor ze geen belasting zijn voor je lever, maar direct omgezet kunnen worden in ketonen. Ze geven een snelle boost aan energie, zonder het lichaam te belasten.
MCT-olie kan je inzetten voor een fysieke training, veeleisende vergadering of om de uurtjes naar een volgende maaltijd te overbruggen. Je kunt het gebruiken om je vastenblokken mee te verlengen, omdat het je lang een verzadigd gevoel geeft en het je bloedsuikerspiegel stabiel houdt. Daarnaast versterkt het je geheugen en cognitieve vermogen. Je stimuleert de aanmaak van ketonen en je brein kan goed gebruikmaken van deze vorm van energie. Je mentale prestaties verbeteren als jij extra ketonen kunt aanmaken en deze kunt gebruiken. Het is belangrijk om metabool flexibel te zijn, zodat je lichaam weet hoe het energie kan opzetten vanuit de vetverbranding.
Het gebruik van MCT-olie is in verband gebracht met een verbeterd cognitief vermogen. Oudere patiënten die verbeteringen ondervonden van het werkgeheugen, de visuele aandacht en het uitvoeren van wisselende taken na een maaltijd rijk aan MCT-olie. Mensen met AD (ADHD) ervaarden verbeteringen in hun algemene cognitieve functies in geheugen, taal, aandacht voor detail, taakvoltooiing en ruimtelijk inzicht.
Je kunt MCT-olie gemakkelijk toevoegen aan een koffie, cacaodrank of thee. Andere opties zijn het maken van een ketobom (recept vind je hier) of voeg een theelepel toe aan een beetje guacamole of notenpasta. Als je twijfelt of het je bloedsuikerspiegel verhoogt, kan je dit meten met een glucose-ketonenmeter.
INGREDIËNTEN
Voor een bulletproof-koffie doe je deze ingrediënten samen in een blender. Je kunt het ook in een glas doen en met een handmixertje mengen of roeren met een lepeltje. Door het wat op te schuimen, wordt het een romige koffie.
Vasten of het ketogeen dieet volgen is niet altijd eenvoudig. Dit is zeker moeilijker als neurologische aandoeningen al in een vergevorderd stadium zijn. Het is belangrijk om kleine symptomen als brainfog, verminderde concentratie, insulineresistentie of andere metabole klachten serieus te nemen. Gemakkelijker is het om ernstigere neurologische aandoeningen te voorkomen. Werk preventief aan een gezond lichaam en een gezond brein.
Bij ziekte zijn ketonen natuurlijk niet het gehele plaatje. De informatie is er om je inzichten te geven op het gebied van metabole gezondheid en hoe dit je mentale prestaties kan verbeteren.
De vraag is ook: wanneer is iets een ziekte, aandoening of stoornis? Is het de diagnose die je ziekte bepaalt of de manier waarop je met bepaalde symptomen omgaat? Als je anders bent dan een ander, betekent het niet dat het een ziekte of stoornis is. Iedereen is uniek. Jij bepaalt. Jij mag een manier van leven vinden die het beste bij jou past.
Als je vragen hebt, mag je ze altijd stellen.
Liefs Kim
Benieuwd wat vasten, voeding, energie en levensstijl voor jou kunnen betekenen? Ik voorzie je graag van gratis advies. Vul het formulier in en ontvang binnen 48 uur reactie met mijn kijk op jouw situatie.
